Avusturya’da gastronomi için Gewerbeberechtigung (işletme ruhsatı)

Hukuken gastronomiye neler girer

§ 111 Abs 1 GewO’ya göre misafir konaklatan ya da her türlü yemek servis edip içecek sunan herkes gastronomi için bir Gewerbeberechtigung’a ihtiyaç duyar. Servis etmek ve sunmak, yiyecek ve içeceklerin yerinde tüketilmesini amaçlayan her türlü düzenleme anlamına gelir (§ 111 Abs 3 GewO): masalar, ayakta yemek tezgâhları, bar tabureli bir tezgâh. Buna karşılık yalnızca paket satış, bir ticaret ruhsatı veya gıda ruhsatı kapsamına girebilir.

Gastronomi, § 94 GewO’daki izne bağlı meslekler listesinde Z 26 altında yer alır. İzne bağlı demek: mesleği icra etmek için bir yeterlilik belgesi zorunludur. Bunun yanında ruhsat bazı yan haklar da getirir; örneğin misafirlerin araçlarını park ettirmek, oyun bulundurmak veya konaklama işletmeleri için kendi odalarından oluşan paket turlar ve turistik ek hizmetler sunmak (§ 111 Abs 4 GewO).

Yeterlilik belgesi: eğitim, sınav veya bireysel yol

Yeterliliğinizi nasıl belgeleyeceğinizi § 18 GewO’ya dayanan Gastgewerbe-Verordnung düzenler. Yönetmelik, belgenin yerine geçen eğitim yollarını sayar; örneğin bir turizm okulunu veya otelcilik meslek okulunu bitirmek, gastronomi ve otelcilikte belirli çıraklık bitirme belgeleri (çoğu zaman ek uygulama deneyimiyle) veya ilgili üniversite eğitimleri. Bazı okul diplomaları yalnızca bir stajla birlikte geçerlidir. Mart 2024’ten bu yana, Anayasa Mahkemesi (Verfassungsgerichtshof) ilgili hükmü iptal ettiği için herhangi bir üniversite diploması tek başına artık yeterli değildir (VfGH V 362/2023).

İkinci yol, Wirtschaftskammer’in (ticaret odası) Meisterprüfungsstelle’sinde (ustalık sınavı birimi) yapılan Befähigungsprüfung Gastgewerbe’dir (gastronomi yeterlilik sınavı). Tek kabul koşulu reşit olmaktır. Sınav iki modülden oluşur; Unternehmerprüfung’u (girişimcilik sınavı) veya eşdeğer bir ticari yeterliliği belgelerseniz yazılı modül düşer. Hazırlık kursları WIFI’da (odanın eğitim enstitüsü) sunulur. Standart yolların hiçbirini karşılamayan ama eşdeğer bilgi ve deneyime sahip olanlar bireysel yeterlilik belgesi (individueller Befähigungsnachweis) için başvurabilir (§ 19 GewO). Daha önce verilmiş bir muafiyet (Nachsicht) de böyle bir belge sayılır.

Gewerberechtlicher Geschäftsführer (ruhsattan sorumlu müdür)

Yeterlilik belgesini kendiniz sunamıyorsanız bir gewerberechtlicher Geschäftsführer atamanız gerekir (§ 39 Abs 1 GewO). Bu kişi, ruhsat hukuku kurallarına uyulmasından makama karşı sorumludur; kişisel koşulları karşılamalı ve işletmede kendi sorumluluğunda talimat verme yetkisine sahip olmalıdır. Şahıs işletmesinde, haftalık normal çalışma süresinin en az yarısı kadar çalışan, tam sosyal sigortalı bir çalışan olmalıdır. Bir GmbH’de (limited şirket) şirketin ticaret hukukuna göre müdürü de olabilir (§ 39 Abs 2 GewO).

§ 111 Abs 2 GewO’ya göre freie Gastgewerbe

Açıkça tanımlanmış bazı faaliyetler için kanun yeterlilik belgesi istemez. Yine de ruhsatı kaydettirmeniz gerekir; işletme tesisi, hijyen ve alerjen kuralları da geçerlidir. Kanun metni dardır, bu yüzden konseptinizi bentlerle tek tek karşılaştırın:

• Z 3, küçük Imbiss: sekizden fazla servis yeri sunulmuyorsa, basit yemeklerin servisi ve alkolsüz içecekler ile piyasada olağan kapalı kaplarda biranın sunumu. Tipik örnekler: Würstelstand (sosis büfesi), küçük kebap veya sandviç dükkânı.
• Z 4, küçük konaklama: en fazla on misafir yatağıyla konaklama; buna kahvaltı, küçük atıştırmalıklar, alkolsüz içecekler, şişe bira ve bu içeceklerin yanında damıtılmış alkollü içecekler eklenebilir.
• Z 2, dağ kulübesi (Schutzhütte): ulaşımı zor bir bölgede dağcılar ve yürüyüşçüler için basit donanımlı işletme.
• Z 5, Buschenschank tamamlayıcısı: eyalet hukukuna göre bir Buschenschank’la (şarap üreticisinin kendi şarabını sunduğu mevsimlik mekân) bağlantılı yiyecek ve içecekler.
• Z 1 ve Z 6: kiralık otobüs yolcularına içecekler ve otomatlar üzerinden alkolsüz içecek satışı.

Şarap, Spritzer (şaraplı soda) veya fıçı bira, sekizden fazla oturma ya da ayakta durma yeri veya menülü gerçek bir mutfak Z 3’ün sınırlarını aşar. Bu durumda izne bağlı gastronomiye ihtiyacınız vardır. Serbest bir işletme türünden izne bağlı bir türe geçerseniz bunu yeniden kaydettirmeniz gerekir (§ 111 Abs 5 GewO). Bunun Würstelstand’lar ve food truck’lar için nasıl olduğunu Imbiss ve food truck açmak yazısı, küçük pansiyonlar için pansiyon açmak yazısı gösteriyor. Sürecin tamamını gastronomi işletmesi açma yol haritasında, menü için ipuçlarını alerjen etiketleme yazısında bulabilirsiniz.

İşletme türleri: kayıtta neyi belirtirsiniz

Kayıtta işletme türünü (Betriebsart) belirtirsiniz; sonraki değişiklikler makama bildirilmelidir (§ 111 Abs 5 GewO). Yaygın tanımlar şunlardır: Restaurant, Gasthaus, Café, Kaffeehaus, Bar, Diskothek, Imbissstube, Buffet, Hotel, Pension veya Heurigenbuffet. İşletme türü yalnızca bir etiket değildir: § 113 GewO’ya göre eyalet yönetmeliklerindeki kapanış saatleri (Sperrstunden), donanım ve işletme alanlarına ilişkin gereklilikler (§ 112 Abs 2 GewO) ve işletme tesisinin değerlendirilmesi buna bağlıdır. Kafe olarak kayıtlı olup geceleri DJ’li bir bar gibi çalışan, kapanış saati ve izin konusunda sorun yaşama riskini göze alır.

GISA üzerinden kayıt, maliyet ve süre

Kaydın kendisi NeuFöG formuyla ücretsizdir; aksi halde makul düzeyde harç ve idari ücret çıkar. Daha pahalı olanlar, yeterlilik sınavının hazırlık kursu ya da bir gewerberechtlicher Geschäftsführer’in maaşıdır. Birinci ve ikinci girişin sınav ücretini 2024’ten beri federal devlet karşılıyor. Bu maaşı sabit giderlerinize ekleyin: restoranlar için başabaş noktası hesaplayıcı, bunun için günde kaç ek misafire ihtiyacınız olduğunu gösterir. Kayıt çoğu zaman birkaç gün içinde, belgeler eksiksizse genellikle hemen yapılır.

İşletme tesisi izni olmadan açılış yok

Gewerbeberechtigung, gastronomi işletebileceğinizi söyler; Betriebsanlagengenehmigung ise nerede ve nasıl işletebileceğinizi. § 74 Abs 2 GewO’ya göre komşuları gürültü, koku veya dumanla rahatsız edebilecek ya da misafirleri tehlikeye atabilecek her tesis bir izne ihtiyaç duyar. Gastronomide bu pratikte her zaman böyledir. Küçük tesisler § 359b GewO’ya göre basitleştirilmiş usulde ilerler; burada makam iki ay içinde karar vermek zorundadır. Kamuya ait alanda 75 kişiye kadar açık hava oturma alanları (Gastgarten) için saat 8 ile 23 arasında yalnızca bildirim yükümlülüğü vardır (§ 76a GewO).