Özetle en önemli noktalar
- İadeler malzeme maliyetinden fazlasıdır: Her artan üründe emek, enerji ve atık bertarafı vardır. Bu yüzden onları ürün ve haftanın günü bazında ölçün.
- En önemli göstergeler iade oranı, tükenme saati ve değerlendirme oranıdır. Nerede fazla, nerede az pişirdiğinizi gösterirler.
- Üretim miktarını son haftaların kasa verilerine, hava durumuna, tatillere ve etkinliklere göre planlayın ve tercihen birkaç küçük partide ek pişirin.
- Artanlar dünkü ürün, galeta unu, knödel ekmeği veya ekmek cipsi için malzeme, Too Good To Go gibi uygulamalarda bir paket ya da gıda bankalarına ve sosyal marketlere bağış olur.
- Ön siparişler ve müşterilere açık bir mesaj ("Akşamları küçük seçki") planlamayı her formülden daha güvenilir kılar.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki ya da vergi danışmanlığının yerini tutmaz. Kurallar değişebilir ve kısmen eyaletten eyalete farklıdır: ayrıntıları ticaret odanızdan (WKO veya IHK), yetkili makamdan ya da mali müşavirinizden kontrol edin.
İadeler gerçekte neye mal olur
Fırında iade (Almanca Retouren), satış gününün sonunda satılmamış her şeydir: kendi tezgâhınızda kalan ürünler ile şubelerden veya süpermarket, benzin istasyonu ya da yemekhane gibi bayilerden geri gelen ürünler. Birçok işletme yalnızca malzeme maliyetine, yani un, tereyağı, yumurta ve dolgulara bakar. Bu, zararı ciddi biçimde küçümser, çünkü çöpe giden bir ekmek üretimin tüm aşamalarından geçmiştir.
| Maliyet türü | Örnekler | Ne kadar görünür? |
|---|---|---|
| Malzeme | Un, tereyağı, tohumlar, dolgular, ambalaj | Maliyet hesabında net görünür |
| Emek | Hamur yapımı, şekil verme, pişirme, satış, toplama | Çoğu zaman unutulur |
| Enerji | Fırın, soğutma, fermantasyon dolabı | Sabit giderlerin içinde gizli |
| Lojistik | Şubelere gidiş ve dönüş | Çok şubeli fırınlarda önemli |
| Bertaraf | Organik atık kutusu, geri dönüşümcünün toplaması | Küçük ama sürekli bir kalem |
| İmaj | Boş raflar veya dolu çöp kutuları | Rakamlarda yok ama hissedilir |
Fiyatlarını doğru hesaplayan, gerçekçi bir iade payını zaten hesaba katar. Bunun yemek ve unlu mamullerde nasıl yapıldığını maliyet hesabı rehberi gösterir; adet başına satış fiyatını fiyat hesaplayıcı ile bulursunuz. Yani hedef sıfır iade değil, bilinçli seçilmiş, olabildiğince küçük ve sonra anlamlı şekilde değerlendirilen bir miktardır.
İhtiyacınız olan göstergeler
Rakamlar olmadan üretim planı sezgiden ibaret kalır. Bunun için pahalı bir yazılıma gerek yok: Modern bir kasa ürün ve saat bazında satışları verir, akşam tutulan basit bir iade listesi de neyin arttığını tamamlar. Önemli olan, tüm çalışanların iadeleri aynı şekilde, tercihen adet ve ürün bazında kaydetmesidir; "bir sepet hamur işi" gibi kaba tahminlerle değil.
| Gösterge | Nasıl hesaplanır | Ne gösterir |
|---|---|---|
| İade oranı | Artan adet ÷ üretilen adet × 100, ürün ve gün bazında | Sürekli fazla pişirdiğiniz yerler |
| İade değeri | Artan adet × adet başına üretim maliyeti | İadelerin gerçek maliyeti |
| Tükenme saati | Bir ürünün bittiği saat | Az pişirip ciro kaybettiğiniz yerler |
| Ek pişirme miktarı | Sonraki pişirmelerden gelen adet | Planlamanızın ne kadar esnek olduğu |
| Değerlendirme oranı | Satılan, işlenen veya bağışlanan iadeler ÷ tüm iadeler × 100 | Ne kadarının yine de kullanıldığı |
Bir örnek: Salı günü 400 küçük ekmek pişiriyorsunuz, 36 tanesi artıyor. İade oranınız yüzde 9. Bunların 20'si knödel ekmeğine veya galeta ununa dönüştürülür, 16'sı bağışlanırsa değerlendirme oranı yüzde 100 olur, ama iade değeri yine bir maliyettir. Bu yüzden iki rakam birlikte okunur: İlkini planlamayla düşürür, ikincisini değerlendirmeyle yükseltirsiniz.
Sezgiyle değil, verilerle üretim planı
Yarının miktarı için en iyi temel, son haftalarda aynı günün satışlarıdır. Pazartesi cumartesi değildir ve resmî tatilden önceki bir cuma normal bir cumadan farklıdır. Birçok kasa sistemi satışları tablo olarak dışa aktarır; bazılarının kendi tahmin işlevleri veya fırınlar için planlama yazılımlarına bağlantısı vardır. Basit başlayın ve zamanla geliştirin.
Temeli belirleyin
Her ürün için son dört ila altı aynı günde satılan ortalama adedi hesaplayın, tatil gibi aykırı günleri çıkarın.
Düzeltmeleri planlayın
Hava durumunu, okul tatillerini, resmî tatilleri ve köprü günlerini, pazarları, etkinlikleri ve kapının önündeki inşaatları bilinçli olarak hesaba katın. Sıcakta ekmek ve ağır pastalar daha az, hamur işleri ve meyveli kekler çoğu zaman daha iyi satar.
İlk partiyi belirleyin
Günün tüm miktarını sabah erkenden pişirmeyin. Sabah saatleri için bir pay pişirin, kalanını sonraki partiler için örneğin soğutulmuş veya dondurulmuş hamur olarak hazırlayın. Hamur miktarlarını planlanan adede göre tarif ölçekleme aracı ile artırıp azaltabilirsiniz.
Akşam karşılaştırın
Ürün bazında iadeleri ve tükenme saatlerini kaydedip planla karşılaştırın. Bir ürün birkaç kez aynı yönde saparsa temeli güncelleyin.
Haftalık kontrol edin
Haftada bir ürün bazında rakamlara bakın: Hangisi düzenli olarak fazla pişiriliyor, hangisi sürekli erken bitiyor, hangi çeşitlere artık neredeyse ihtiyaç yok?

Ürün yelpazesini de gözden geçirin. Vitrinde on iki çeşit ekmek harika görünür ama on iki kat iade riski demektir. Nadir çeşitleri belirli günlerde sunabilir veya yalnızca siparişle pişirebilirsiniz. Pasta vitrini için de aynısı geçerli: akşam artan çok sayıda kesilmiş pasta yerine yeterli miktarda daha az çeşit. Vitrin hakkında daha fazlası kafede kek ve pastalar rehberinde.
Gün içinde ek pişirme ve sade bir akşam seçkisi
İsrafa karşı en etkili kaldıraç, her şeyi sabah erkenden hazır etmemektir. Fermantasyon kontrolü, soğutulmuş hamurlar veya şubedeki bir mağaza fırınıyla gün boyunca, tam talep geldiğinde küçük miktarlarda ek pişirme yaparsınız. Müşteriler öğleden sonra taze hamur işi kokusunu da sever. Önemli olan kimin neyi ne zaman hangi işarete göre pişireceğine dair net bir kuraldır, örneğin: "Vitrinde yarım tepsiden az Kaiser ekmeği kalınca ek pişirme yapılır, saat 16.00'dan sonra yalnızca yarım tepsi."
Doğrusu böyle
- Ürün bazında sabit ek pişirme saatleri ve asgari stoklar belirleyin
- Belirli bir saatten sonra bilinçli olarak yalnızca küçük bir temel seçki sunun
- "Akşamları küçük seçki, ama taze" gibi tabelalar asın
- En çok satanları en son, niş çeşitleri daha erken bitirin
- Ekibi dahil edin: Satış yapan, neyin kaldığını ilk görendir
Bunlardan kaçının
- Kapanışa kadar ne pahasına olursa olsun dolu vitrin tutmak
- Her çeşidi akşama kadar ek pişirmek
- İmalathanede satıştan geri bildirim almadan planlamak
- Dünkü ürünleri belirtmeden tazelerle karıştırmak
- Akşam iadeleri saymadan çöpe atmak
Sade bir akşam seçkisi cesaret ister, çünkü bazı müşteriler dolu bir tezgâh bekler. Kararınızı açıkça anlatın: Birçok kişi daha az israf eden bir fırını takdir eder. Akşam belirli bir şey isteyen önceden sipariş verebilir.
Dünkü ürünler ve yeniden işleme
Dünün ekmeği değersiz bir ürün değil, kendi başına bir tekliftir. Birçok fırının indirimli fiyatla dünkü ürünlerin bulunduğu bir rafı veya sepeti vardır. Kimse yanılmasın diye bu ürünleri açıkça işaretleyin ve tazelerden ayrı tutun. Güçlü ekşi mayalı ekmekler buna, çabuk sertleşen küçük ekmeklerden daha uygundur. Artık satılmayanlar kendi imalathanenizde veya mutfağınızda işlenebilir.
- Galeta unu ve knödel ekmeği veya ekmek küpleri: kurutup rendeleyin ya da doğrayın ve paketli satın.
- Ekmek cipsi ve kruton: yağ ve baharatla pişirilmiş, kasada atıştırmalık veya kafede salatalar için.
- Yeni hamurda bayat ekmek: Haşlama olarak ıslatılan bayat ekmek birçok tarifte tazeliği ve lezzeti iyileştirir.
- Tatlı değerlendirme: Scheiterhaufen (Avusturya usulü ekmek pudingi), ekmek pudingi, rom topları veya artan hamur işleri ve pandispanyadan kek tabanları.
- Kahvaltı ve öğle: kendi kafe alanınızda tost, açık sandviç, bruschetta veya yumurtalı ekmek.
Too Good To Go, gıda bankaları ve diğer alıcılar
İyi planlamaya rağmen artanlar çöpe gitmek zorunda değil. Too Good To Go gibi uygulamalar Avusturya ve Almanya'da yaygındır: Uygulamada günün ürünlerinden oluşan indirimli bir "Sürpriz Paket" yayınlarsınız, müşteriler uygulamada rezerve edip öder ve paketi kapanıştan kısa süre önce belirlenen saat aralığında teslim alır. Koşulları ve ücretleri sağlayıcı kayıt sırasında bildirir. Gelirin yanı sıra uygulama, ileride normal fiyatla alışveriş yapabilecek yeni müşteriler de getirir.
Gıda bankalarına ve sosyal marketlere bağış ikinci ayaktır. Almanya'da yerel Tafel gıda bankaları fırınlardan toplamayı organize eder, Avusturya'da bunu gıda bankaları, sosyal marketler ve hayır kurumları üstlenir. Hangi ürün ve miktarlara ihtiyaç olduğunu, ne zaman alınacağını ve teslimin nasıl yapılacağını önceden konuşun. Almanya'daki işletmeler için Tafel Deutschland bağışların nasıl işlediğini web sitesinde anlatır; Avusturya'da tarım ve sağlık bakanlıklarının gıdaların sosyal kurumlara aktarılmasına dair bir rehberi vardır. Ayni bağışlarla ilgili vergi sorularını mali müşavirinizle netleştirin.
| Yol | Avantaj | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|
| Dükkânda dünkü ürün rafı | Gelir, uygun fiyatlı ürün için sadık müşteri | Net biçimde ayrılmış ve işaretlenmiş |
| Yeniden işleme | Kendi kâr marjı olan yeni ürün | Emek, HACCP, etiketleme |
| Too Good To Go ve benzeri uygulamalar | Akşam geliri, yeni müşteriler | Teslim saati, ücretler, ana ürünleri ucuza satmamak |
| Gıda bankaları ve sosyal marketler | Gıda insanlara yardım eder | Miktar, teslim alma ve hijyen konusunda anlaşma |
| Hayvan yemi veya biyogaz | Çöp yerine değerlendirme | Yalnızca izinli, uzman alıcılar aracılığıyla |
Sıralama bir piramit gibi işler: önce daha az pişirin, sonra insanlar için gıda olarak değerlendirin, ancak ondan sonra hayvan yemi veya enerji. Birçok işletmede karma bir model en iyisidir, örneğin ekmek için dünkü ürün rafı, karışık hamur işleri için uygulama ve tatillerden önceki büyük miktarlar için gıda bankası.
Ön sipariş ve müşterilerle iletişim
Her ön sipariş planlamaya biraz güvence katar. Pastalar, kutlamalar için ekmek, kahvaltı sepetleri veya pazar günü hamur işleri telefon, e-posta, web sitesindeki bir form ya da Click & Collect ile sipariş edilebilir. Bunun nasıl kurulacağını ön sipariş ve Click & Collect rehberi gösterir. Özellikle Paskalya, Noel ve uzun hafta sonlarından önce ön siparişler iadeleri belirgin şekilde azaltır, çünkü artık tahmin etmek zorunda kalmazsınız.
Çabanızı dışarıya da anlatın. Web sitenizde dünkü ürünler, Too Good To Go ve bağışlar hakkında kısa bir sayfa, Google İşletme Profilinizde güncel çalışma saatleri ve dünkü ürün rafının ne zaman dolduğuna dair bir Instagram notu, müşterilere gıdaya değer verdiğinizi gösterir. Oturma alanı olan bir fırın işletiyorsanız artanları kahvaltı menüsünde de kullanabilirsiniz, bkz. kafe bölümlü fırın.
Ön siparişler doğrudan web sitenizden
Ürün yelpazesi, çalışma saatleri ve ön sipariş formu olan kendi fırın web siteniz üretim planınızı daha güvenilir kılar. İşletmeniz için ücretsiz bir önizlemeye göz atın.
Gastro web sitenizin bizim tasarladığımız ücretsiz bir önizlemesi.
Kontrol listesi: iadeleri azaltmak
- İadeleri her akşam ürün bazında adet olarak kaydedin
- En çok satanların tükenme saatlerini not edin
- Miktarı son dört ila altı aynı güne göre planlayın
- Hava durumunu, tatilleri ve etkinlikleri hesaba katın
- Ek pişirme saatlerini ve asgari stokları belirleyin
- Akşam seçkisini bilinçli olarak küçültün ve müşterilere anlatın
- Dünkü ürünleri net biçimde ayrılmış ve işaretlenmiş sunun
- Yeniden işleme, uygulama ve gıda bankasını düzenli alıcı olarak organize edin
- Pastalar, kutlamalar ve tatiller için ön sipariş sunun
Kaynaklar
- Tafel Deutschland: Gıda bağışlamak (Almanca)
- BMLUK (Avusturya bakanlığı): Gıdaların sosyal kurumlara aktarılması (Almanca)
- Too Good To Go: Fırınlar için gıda kurtarma (Almanca)
- Zu gut für die Tonne!: Alman federal bakanlığının gıda israfına karşı girişimi
- EUR-Lex: (AB) 1169/2011 sayılı Yönetmelik (Gıda Bilgilendirme Yönetmeliği, LMIV)


